OSZCZĘDZANIE

Czym jest dywersyfikacja portfela inwestycyjnego?

Jednym z częstszych tematów, który jest gorąco dyskutowany podczas spotkań z inwestorami jest dywersyfikacja. Po kilku tysiącach spotkań, w których miałem okazję uczestniczyć mogę napisać, że wiele osób nie za bardzo rozumie jej istotę. Nieliczni zastanawiają się czy ich portfel jest odpowiednio zdywersyfikowany czy może nawet zbyt zdywersyfikowany. Muszę Wam się przyznać, że po wczorajszym spotkaniu z pewnym Panem sam musiałem się nad tym poważnie zastanowić – gdzie leży ta granica? Jak dywersyfikować, aby nie przesadzić?

Jeden z ważniejszych błędów

Pojęcie dywersyfikacji zajmuje ważne miejsce w wielu poradnikach prowadzenia biznesu jak również inwestowania. Większość z nas zna powiedzenie przekazywane nam przez rodziców czy babcie i dziadków – “nigdy nie wkładaj wszystkich jajek do jednego koszyka“. Dla niewtajemniczonych – jeśli rozłożymy wszystkie kupione jajka na dwie siatki, a w jednej z nich urwie się rączka to pobije się co najwyżej połowa kupionych przez nas jajek.

Tak samo można popełnić ten błąd w prowadzeniu biznesu. Załóżmy, że produkujesz meble i Twoim odbiorcą jest jedna duża międzynarodowa firma. Wszystko idzie super, dosłownie nie wyrabiasz się z produkcją. Aż tu nagle właściciele tej firmy podejmują decyzję o wycofaniu się z Polski… Całkiem inaczej wyglądałby sytuacja, gdyby Twoimi odbiorcami było 5, 7 czy 10 partnerów, prawda?

Jaki jest cel dywersyfikacji?

Tutaj posłużę się jednym z największych inwestorów wszech czasów. Jest nim Benjamin Graham – autor bestsellerowej książki, lektury obowiązkowej dla każdego “poważnego” giełdowego gracza – “Inteligentny inwestor”. Graham twierdził, że „należy zdać się na dywersyfikację w celu uśrednienia negatywnych skutków nieprzewidywalnych przyszłych zdarzeń dotyczących poszczególnych spółek“. Co więcej, Graham przekonywał, że brak dywersyfikacji jest spekulacją, a nie inwestowaniem.

Z kolei Warren Buffet, uważany za największego inwestora wszech czasów, pomimo tego, że jego przygoda z inwestowaniem rozpoczęła się od Benjamina Grahama, ma trochę inne podejście. Pięć największych pozycji w jego portfelu stanowią niemalże 70%! Dla początkujących: w ubiegłym roku częściowo odbyło się to za sprawą Apple. Kurs tej spółki wzrósł w 2019 roku o 89%, znacząco tym samym zwiększył się udział tej spółki w portfelu. Buffett zwykł mawiać, że dywersyfikacja jest tylko dla tych, którzy nie wiedzą co robią. Jest zwolennikiem maksymalnego skupienia się na najlepszych okazjach i odpuszczaniu innych, które mogą tylko pomniejszyć jego końcowy wynik. No tak, ale nie każdy jest Warrenem Buffettem :).

Warren Buffet (dywersyfikacja)

Życiowe dramaty

W finansach taki błąd może być również bardzo bolesny. Dwa najbardziej medialne tematy dotyczące afer finansowych w ostatnich latach to oczywiście Amber Gold i Get Back. Wśród osób i podmiotów do których kierowane są pretensje można wymienić m.in. organy administracji państwowej – z Komisją Nadzoru Finansowego na czele oraz wszelkiej maści doradców i pośredników.

Niestety w wielu przypadkach te inwestycje stanowiły całość życiowych oszczędności tych osób. A stało się tak dlatego, że w naszym jakże kochanym kraju edukacja finansowa praktycznie nie istnieje. I te osoby nie zdawały sobie sprawy z faktu, że dywersyfikacja w inwestycjach jest absolutnie konieczna. Oczywiście znajdziemy wiele głosów, które od razu powiedzą, że te osoby są same sobie winne i kierowały się po prostu chciwością.

Home bias

“Home bias” jest jednym z przykładów błędnej dywersyfikacji. Czym jest home bias w jednym zdaniu na przykładzie rynków finansowych? Jest to inwestowanie w aktywa krajowe – czyli spółki krajowe notowane na GPW (Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie) lub fundusze inwestycyjne inwestujące w spółki krajowe, z pominięciem rynków zagranicznych. W ubiegłym roku szczególnie boleśnie przekonali się o tym inwestorzy w naszym kraju.

W 2019 roku indeks WIG20 (20 największych spółek i najbardziej płynnych spółek na GPW) stracił 5,56%. Indeks WIG (wszystkie spółki notowane na GPW, spełniające bazowe kryteria obecności w indeksach) zyskał zaś 0,25%. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o indeksach na GPW – zajrzyj tu na oficjalną stronę.

Można powiedzieć, no cóż zawsze może się zdarzyć słabszy rok. Spójrzmy zatem jak zachowały się indeksy w minionym roku na innych rynkach. Koszyk składający się z 5 indeksów (USA, Niemcy, Chiny, Japonia i Polska) przyniósłby inwestorowi zysk +17,88%.

INDEKSKRAJWYNIK W 2019
S&P 500USA+28,97%
DAXNIEMCY+25,48%
SHCCHINY+22,30%
NIKKEI 225JAPONIA+18,20%
WIG20POLSKA-5,56%

Jak należy rozumieć dywersyfikację (na przykładzie funduszy inwestycyjnych)

W sytuacji, gdy korzystasz z funduszy inwestycyjnych dywersyfikuj Twoje inwestycje m.in. poprzez:

  • Klasy aktywów – jest na rynku wiele TFI (Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych), których oferta pokrywa wiele klas aktywów. Przykładem może być Investors TFI czy też Generali Investments TFI
  • Różne TFI – tym samym różne zespoły zarządzających, mających inne wizje czy też politykę inwestycyjną. Coraz szerzej dostępna jest w Polsce oferta również zagranicznych firm inwestycyjnych – takich jak Franklin Templeton (w Polsce – Templeton Asset Management (Poland) TFI S.A.) lub Schroder Investment Management (Europe) S.A.
  • Dystrybutora – ważne w kwestii wysokości opłat dystrybucyjnych, usługi bezpłatnego doradztwa inwestycyjnego w tym zakresie oraz np. dostępności online. Możliwość bezpłatnego nabywania online funduszy inwestycyjnych umożliwi Ci m.in. najstarszy na rynku Supermarket Funduszy w mBanku, jak również mniejsze niezależne platformy dystrybucyjne takie jak QValue czy Trójmiejska Kancelaria Finansowa.

Dywersyfikacja nie zwalnia nas z logicznego myślenia

Pamiętaj proszę, że jeśli zdecydujesz się na inwestowanie w nieruchomości bezpieczniej będzie Ci kupić np. dwa mniejsze mieszkania w różnych lokalizacjach niż jedno duże. Jeśli chcesz inwestować w metale szlachetne dywersyfikuj się kupując np. złoto fizyczne w sztabkach i monetach, a inne np. srebro, pallad czy platynę poprzez płynny ETF (najlepiej mającym pokrycie fizyczne). Dla początkujących: ETF (exchange traded fund) jest to nic innego jak fundusz inwestycyjny, który jest notowany na giełdzie. Jestem w 100% przekonany, że nawet jeśli dzisiaj nie wiesz co to jest – to wkrótce on do Ciebie dotrze. Tak samo jak, prawdopodobnie korzystasz dzisiaj ze smartfona, tak samo zaprzyjaźnisz się z ETF’ami :).

W przypadku akcji warto je dywersyfikować branżami – nawet jeśli jesteś fanem popularnych spółek branży gamingowej, zwróć uwagę na inne branże. W rezultacie całkowity brak dywersyfikacji może doprowadzić do poważnych strat czy nawet utraty wszystkich Twoich oszczędności. Apeluję w tym miejscu do Ciebie, abyś tego nie lekceważył i zapamiętał tą zasadę na zawsze.

Dywersyfikacja po amerykańsku – czyli jak to pokazuje J.P. Morgan Asset Management w cyklicznym “Guide to the Markets”

Poniższa grafika będzie doskonałą ilustracją istoty dywersyfikacji. Mamy tu 9 różnych inwestycji oraz składający się z nich portfel – w tabeli jako Asset Allocation. Poszczególne składowe w pewnym uproszczeniu zakwalifikowałem do grup: AKCJE, OBLIGACJE, SUROWCE, NIERUCHOMOŚCI i GOTÓWKA. Został on zbudowany w następujący sposób:

  • S&P500 (500 największych firm notowanych na NYSE (New York Stock Exchange) i NASDAQ, AKCJE) – 25% portfela
  • Russel 2000 (indeks zawierający 2000 małych (jak na amerykańskie warunki :)) spółek, AKCJE) – 10% portfela
  • MSCI EAFE (indeks dużych i średnich spółek z 21 krajów rozwiniętych, AKCJE) – 15% portfela
  • MSCI EME (indeks dużych i średnich spółek z 26 krajów rozwijających się, AKCJE) – 5% portfela
  • Bloomberg Barclays US Aggregate (indeks obligacji amerykańskich, OBLIGACJE) – 25% portfela
  • Bloomberg Barclays 1-3m Treasury (indeks amerykańskich bonów skarbowych, GOTÓWKA) – 5% portfela
  • Bloomberg Barclays Global High Yield Index (światowy indeks obligacji korporacyjnych o niższych ratingach, OBLIGACJE) – 5% portfela
  • Bloomberg Commodity Index (indeks surowcowy, SUROWCE) – 5% portfela
  • NAREIT Equity REIT Index (indeks REIT’ÓW, NIERUCHOMOŚCI) – 5% portfela

Z łatwością możemy zauważyć, iż nie ma jednej uniwersalnej klasy aktywów. Niektóre z nich w jednym roku potrafią być w ścisłej czołówce, by w kolejnym widnieć na szarym końcu. Stosując dywersyfikację – jako przykład tutaj portfel “Asset Allocation” pozbawiamy się szansy na ponadprzeciętne wyniki, ale z drugiej strony chronimy nasze oszczędności przed głębokimi stratami. Innymi słowy – spłaszczamy uzyskany wynik. Nie będziemy liderami, ale nie będziemy na końcu tabeli – mówiąc sportowym językiem. Średnioroczny wynik zdywersyfikowanego portfela w tym przypadku wyniósł 6,6%, podczas gdy najlepiej radziły sobie duże spółki ze średniorocznym wynikiem 9,0%. Na drugim końcu surowce, które średniorocznie zanotowały stratę 2,6%. Jednakże warto zauważyć, iż zdywersyfikowany portfel charakteryzował się mniejszą zmiennością niż pozostałe aktywa, nie licząc oczywiście gotówki i obligacji skarbowych.

Jakie są minusy dywersyfikacji?

Niestety dywersyfikacja ma również swoje minusy. Jednym z największych jest czasochłonność. Pozostając przy finansach. Korzystając np. z dwóch domów maklerskich, dwóch dystrybutorów funduszy inwestycyjnych, mając kilka nieruchomości na wynajem (przecież takich osób jest bardzo dużo w Polsce) musisz im poświęcić określoną ilość czasu. W biznesie z kolei przecież organizacyjnie łatwiej Ci pracować z jednym dużym partnerem niż z 10 mniejszymi. Taka sytuacja powoduje, iż nie jesteś w stanie w 100% skupić się na każdym.

Podobnie jest w przypadku kupowania akcji na giełdzie. Jeśli masz dużo spółek nie jesteś w stanie kontrolować i śledzić na bieżąco informacji o nich wszystkich. Między innymi dlatego w wielu funduszach inwestycyjnych zarządza nimi nie jedna osoba, a zespół kilku osób.

Wiele osób, jako wadę dywersyfikacji wskazuje koszty. Tak, może tak być. Jeśli np. otworzymy pięć rachunków, w których ponosimy opłaty to koszty rosną. Kupując np. fundusze inwestycyjne u różnych dystrybutorów, w rożnych TFI finalizując zyskowne transakcje płacimy podatek od zysków kapitałowych (tzw. “podatek Belki”), który moglibyśmy odroczyć, tym samym zwiększyć zyskowność, wykorzystując np. fundusze parasolowe.

A jak to wygląda w praktyce?

I w tym miejscu wracam do spotkania, o którym napisałem we wstępie. Wspomniany Pan posiada szereg różnego rodzaju inwestycji – m.in. akcje, fundusze inwestycyjne, lokaty bankowe i nieruchomości. Korzysta z wielu usługodawców w tym zakresie – są to banki, domy maklerskie, niezależni dystrybutorzy oraz pośrednicy nieruchomości. Zapytałem jak sobie z tym radzi i czy nie czuje się nadmiernie zdywersyfikowany? Odpowiedział, że nie. Dobrze się z tym czuje. Ma wiele bardzo zyskownych pozycji, ale i sporo naprawdę słabych. Sumarycznie osiąga założony cel i jest z tym szczęśliwy.

Nie ma w przypadku dywersyfikacji uniwersalnej zasady sprawdzającej się u każdego. To Ty sam musisz zdecydować, ile czasu możesz poświęcić swoim inwestycjom, tak aby nadmiernie Cię nie zajmowały. Jeśli jesteś mocno przekonany do danej inwestycji, nie potrzebujesz szerokiej dywersyfikacji. Ryzykujesz tym, że jeśli się pomylisz, będzie Cię to sporo kosztować. Jeśli Twoje poszczególne składowe całego portfela inwestycyjnego będą udane, to prawdopodobnie osiągniesz wyższy wynik, niż w przypadku gdybyś dodał do niego inne. W przypadku gdy nie jesteś specjalistą w wyborze pozycji do Twojego portfela, dla wszelkiego bezpieczeństwa postaraj się, aby Twój portfel był odpowiednio zdywersyfikowany. Z przykładem szeroko zdywersyfikowanego portfela opartego na ETF, będziesz mógł zapoznać się w innym moim wpisie, który opublikuję wkrótce.

Dywersyfikacja jeszcze raz – podsumowanie

  • Znasz powiedzenie “mądry Polak po szkodzie”? Idealnie oddaje sytuację tych wszystkich, którzy stracili całość swoich oszczędności poprzez całkowity brak dywersyfikacji.
  • Niezależnie od wielkości Twoich oszczędności potrzebujesz dywersyfikacji. Nie jest prawdą stwierdzenie, iż dywersyfikacja jest tylko dla najbogatszych.
  • Dywersyfikacja to innymi słowy różnorodność. Jej celem jest zmniejszenie ryzyka inwestycyjnego, ale pamiętaj po pierwsze odpowiednio dobierz formę inwestycji, a następnie dywersyfikuj.
  • Zaryzykowałbym stwierdzenie, że dywersyfikacja może być dla Ciebie wstępem do edukacji finansowej, której w polskim systemie edukacji po prostu nie ma.
Related posts
OSZCZĘDZANIE

Strategia uśredniania na 7,19% z funduszami Generali Investments TFI

OSZCZĘDZANIE

Jak dzięki uśrednianiu, tracąc 75%, zarobiłem ostatecznie 150%?

OSZCZĘDZANIE

Ile trwa odrabianie strat?

OSZCZĘDZANIE

Jak i dlaczego straciłem na GetBack?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *